Hazop là gì?

Hazop: Phân tích nguy hiểm và khả năng vận hành

Xét về mặt kỹ thuật cũng như hiệu quả kinh tế đối với mỗi hệ thống công nghệ, đảm bảo vận hành một cách an toàn là điều vô cùng quan trọng. Để đánh giá hệ thống công nghệ vận hành có an toàn hay không, kỹ thuật “Phân tích nguy hiểm và khả năng vận hành” (Hazard and Operability Analysis – HAZOP) là công cụ rất hiệu quả và được ứng dụng ngày một rộng rãi. Công việc này đã được thực hiện bởi Trung Tâm Nghiên Cứu Phát Triển An Toàn và Môi Trường Dầu Khí (CPSE) từ nhiều năm nay. Xin trân trọng giới thiệu bài viết của KS Phạm Tiến Duẩn về kỹ thuật này.

Vinamain.com

Tai nạn giàn Piper Alpha (Occidental Petroleum – Caledonia Ltd.) tại biển Bắc

Thế nào là Phân tích HAZOP

Phân tích HAZOP là một phương pháp có tính hệ thống để xem xét thiết kế công nghệ của một công trình trên các khía cạnh vận hành, khảo sát và bảo dưỡng. Phân tích HAZOP tập trung vào việc xem xét một cách hệ thống thiết kế để xác định những nguy hiểm tiềm ẩn và trục trặc vận hành có thể xảy ra cũng như các nguyên nhân, đưa ra những nhận xét, đánh giá xem việc thiết kế hoặc các biện pháp an toàn đã phù hợp hay chưa hoặc khuyến cáo áp dụng thêm các biện pháp ngăn ngừa.

Vai trò, mục đích Phân tích HAZOP

Trong thực tế rất nhiều các tai nạn tàn khốc xảy ra bắt nguồn từ những mối nguy hiểm rất nhỏ. Thảm hoạ cháy nổ giàn Piper Alpha ngày 06/07/1988 tại Biển Bắc làm chết 167 người thiệt hại 3,4 tỷ USD được coi là ví dụ điển hình trong công nghiệp dầu khí. Nguyên nhân là do người vận hành sử dụng nhầm bơm condensate không có van an toàn mà  không được cảnh báo trước về mối nguy hiểm này. Phân tích HAZOP là một trong những công cụ hiệu quả để ngăn ngừa những sự cố như thế xảy ra. Vai trò và mục đích chính của phân tích HAZOP là:

– Xem xét để đưa ra các sai lệch có thể xảy ra đối với hệ thống công nghệ. Trên cơ sở đó xác
định những hậu quả tiềm tàng của những sai lệch đó trong quá trình hoạt động của hệ thống
công nghệ hoặc với những điều kiện hoạt động của hệ thống công nghệ một cách hệ thống;

– Đánh giá sự phù hợp của thiết kế và thiết bị điều khiển trên khía cạnh an toàn và vận hành
nhằm ngăn ngừa và giảm thiểu hậu quả của sự cố;

– Đề xuất các biện pháp ngăn ngừa và giảm thiểu hậu quả khi cần thiết giúp doanh nghiệp kiểm
soát rủi ro và quản lý an toàn cũng như đề ra chiến lược vận hành công trình an toàn và hiệu
quả nhất.

Vinamain.com

Một buổi làm việc của nhóm phân tích HAZOP

Khi nào cần phân tích HAZOP

Để bảo đảm an toàn vận hành của hệ thống công nghệ thì ngay từ khâu thiết kế đã phải thực hiện phân tích HAZOP, hay nói cách khác, hiện phân tích HAZOP chính là một công đoạn trong thiết kế, kết quả của việc phân tích này chính là cơ sở để hoàn thiện thiết kế.

Trong quá trình hoạt động, khi có hoán cải, thay đổi các chi tiết thiết bị so với thiết kế trong hệ thống công nghệ cũng cần phải thực hiện phân tích HAZOP trước.

Ai thực hiện phân tích HAZOP

Phân tích HAZOP được thực hiện bởi nhóm chuyên gia, kỹ sư trong nhiều lĩnh vực khác nhau, có kinh nghiệm trong thiết kế và vận hành hệ thống công nghệ (gọi là nhóm phân tích HAZOP), nhóm phân tích HAZOP làm việc dưới sự hướng dẫn của một trưởng nhóm là người độc lập và có nhiều kinh nghiệm trong phân tích HAZOP. Nhóm phân tích HAZOP có thể gồm đại diện bên thiết kế và khách hàng của họ là những người sẽ vận hành và bảo dưỡng thiết bị. Thông thường nhóm phân tích sẽ gồm những thành viên như sau: kỹ sư công nghệ, kỹ sư dự án, kỹ sư điện, kỹ sư bảo dưỡng và nhân viên trực tiếp vận hành. Các chuyên gia khác cũng có thể tham gia khi cần thiết.

Những tài liệu nào cần cho phân tích HAZOP

Để đảm bảo cho phân tích HAZOP được chính xác, các tài liệu liên quan cần đầy đủ và chính xác, đặc biệt là các tài liệu thiết kế. Trong đó các tài liệu bắt buộc phải có là các bản vẽ sơ đồ hệ thống công nghệ và thiết bị điều khiển, sơ đồ dòng chảy công nghệ, ma trận nguyên nhân và hậu quả, bản vẽ phân loại khu vực nguy.

Quy trình thực hiện phân tích HAZOP

Việc phân tích HAZOP được thực hiện theo quy trình phân tích gồm các bước cụ thể như sơ đồ dưới đây:

Kinh nghiệm và năng lực của CPSE

Ngay từ giữa thập niên 90 của thế kỷ 20, CPSE đã hợp tác với các đối tác có kinh nghiệm và uy tín trên thế giới như Det Norske Veritas (DNV), Germanischer Lloyd (GL), Lloyd’s Register, Bureau Veritas (BV), Nippon Mining Technology Research Co… để thực hiện phân tích HAZOP cho các công trình dầu khí của Việt Nam: giàn MSP1 (1997), giàn MSP3 (1998), giàn MSP5 (2000), giàn MSP9 (2001), giàn BK5 (2005), giàn RP3&RC-2 (2008), giàn MSP8 (2009)…

Từng bước trưởng thành qua các công trình, tiếp thu kỹ thuật của các chuyên gia quốc tế, CPSE đã xây dựng được đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm trong phân tích HAZOP.

Cùng với Đánh giá định lượng rủi ro (QRA), phân tích HAZOP là những lĩnh vực đã và đang được CPSE không ngừng đưa ứng dụng khoa học kỹ thuật và mở rộng hợp tác quốc tế để phát triển nhằm cung cấp dịch vụ có chất lượng tốt nhất đến khách hàng.

Tác giả: Ks. Phạm Tiến Duẩn (CPSE)

One response to “Hazop là gì?

  1. Pingback: vinamain

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s