RBI: phương pháp kiểm định dựa trên hệ số rũi ro

Giới thiệu: Trong phương pháp kiểm định được áp dụng hiện nay tại Việt nam cũng như nhiều nước khác trên thế giới, nội dung công việc kiểm định và thời hạn kiểm định được quy định một cách cố định trong các tiêu chuẩn, quy phạm. Cho đến nay, cách tiếp cận này – có tên gọi là time based inspection đã chứng tỏ sự tin cậy của nó trong việc đảm bảo an toàn cho thiết bị . Tuy nhiên, việc vận dụng phạm vi và thời hạn kiểm định như nhau cho các thiết bị có những điều kiện vận hành và qui mô khác nhau dẫn đến lãng phí không cần thiết trong nhiều trường hợp và thiếu thận trọng cần thiết cho nhiều trường hợp khác. Với sự phát triển không ngừng các kỹ thuật và lý thuyết kiểm định, các tổ chức đăng kiểm, các viện tiêu chuẩn và tập đoàn công nghiệp quốc tế như DNV, API, ASME, ExxonMobil v.v. đã phát triển phương pháp kiểm định dựa trên rủi ro – risk based inspection (RBI), trong đó nội dung công việc kiểm định và thời hạn kiểm định được xác định dựa trên sự phân tích rủi ro của thiết bị.
Định nghỉa:

-Tham số rủi ro là sự lượng hóa mức độ nguy hiểm được tính toán dưới dạng tích số khả năng xảy ra (Likelihood – possibility) và tầm mức ảnh hưởng (consequence) của sự kiện (ND: sự kiện xảy ra sự cố).
– RBI là công cụ có tính hệ thống giúp người sử dụng đưa ra những quyết định có liên quan đến chi phí kiểm định và bảo trì.

RBI có khả năng:

– Đánh giá kết quả kiểm định hiện tại để xác định độ ưu tiên của những công tác kiểm định tiếp theo.
– Đánh giá những kế hoạch tương lai để có những quyết định (ND: quyết định những thay đổi cần thiết trong kế hoạch quản lý rủi ro thích ứng với kế hoạch thay đổi hay mở rộng sản xuất)
– Đánh giá các thay đổi liên quan đến quá trình vận hành cơ bản khi chúng ảnh hưởng đến sự hoàn hảo (integrity) của thiết bị.
– Chỉ ra những nhân tố tạo ra rủi ro có thể bị bỏ qua trong các phương thức kiểm định khác.
– Định ra mức độ kiểm định tối ưu xét trên quan điểm kinh tế bằng cách xem xét sự cân bằng giữa chi phí kiểm định và mức độ giảm chỉ số rủi ro.
– Xác định một “mức độ rủi ro chấp nhận được” (ND: cho tổng thể hệ thống thiết bị).

Định lượng rủi ro:

– Rủi ro là tổng hợp của khả năng xảy ra rủi ro và tầm mức ảnh hưởng của rủi ro.
– Một trong những cách minh họa định lượng rủi ro là biểu diển 2 yếu tố khả năng và tầm mức ảnh hưởng lên hệ trục toạ độ X-Y

Đường biểu diển hệ số rủi ro.

Ma trận RBI bán định lượng

Các cấp độ phân tích RBI

I II III
Cấp độ được định nghỉa Định tính Bán định lượng Định lượng
Dự liệu đầu vào của quá rình phân tích Khoảng giá trị Số cụ thể Số cụ thể
Đánh giá cơ cấu phá hủy “Cao”, “vừa”, “thấp” Hệ số phá hủy từ 1 đến 5000 Hệ số phá hủy từ 1 đến 5000
Phân tích Ma trận 5×5 Vùng bị ảnh hưởng, hệ số đánh giá mức độ phá hủy, ma trận 5×5. Vùng bị ảnh hưởng, tần suất hư hỏng, lượng hóa rủi ro.
Tính toán ảnh hưởng tài chính của rủi ro Chỉ tính đến sự đình trệ sản suất N/A An toàn, sản xuất và môi trường

Các mức độ phân tích rủi ro theo API 581

Quy trình kiểm định dựa trên rủi ro của API có 3 mức độ phân tích:
– Level I: Ở mức độ này RBI chỉ đóng vai trò như một công cụ cho phép xác định nhanh chóng những thiết bị có hệ số nguy hiểm cao mà người sử dụng cần phải khảo sát chi tiết.
– Level II: Tiến gần hơn đến định lượng so với level I nhưng không hoàn toàn như level III. Có hầu hết những ưu điểm của level III nhưng lại ít đòi hỏi dữ liệu đầu vào hơn level III.
– Level III: Là phương pháp định lượng hoàn toàn và cung cấp những phân tích chi tiết nhất.

Tại sao chúng ta cần RBI

– Đa số tiêu chuẩn kiểm định hiện hành chỉ dựa trên LOF (likelihood of failure – khả năng hư hỏng) không dựa trên COF (Consequence of failure – tầm mức ảnh hưởng của hư hỏng). (ND: mà chú ý tới tầm mức ảnh hưởng của hư hỏng là hết sức cần thiết. VD: không hợp lý chút nào nếu quan tâm 1 bình khí nén 200 lít như 1 bồn gas 200 m3)
– Giảm bớt những rủi ro có tầm mức ảnh hưởng lớn.
– Tăng hiệu quả của chi phí bỏ ra cho kiểm định và bảo trì.
– Cung cấp những thông tin cơ bản để thay đổi khi chuyển từ 1 thiết bị có hệ số nguy hiểm thấp sang thiết bị có hệ số nguy hiểm cao.
-Lượng định và hiểu những rủi ro còn tồn tại trong kế hoạch kiểm định đang áp dụng.
– Lượng định được sự giảm bớt rủi ro do kết quả của hoạt động kiểm định.

Lợi ích của chương trình kiểm định dựa trên rủi ro

– Cung cấp 1 khả năng chỉ ra và lượng định hệ số rủi ro, tạo ra 1 công cụ hữu hiệu để quản lý những phần quan trong của dây chuyền công nghệ.
– Cho phép ban lảnh đạo xem xét vấn đề an toàn 1 cách tổng thể và có hiệu quả kinh tế cao.
– Giảm nguy cơ sự cố một cách có hệ thống bằng cách sử dụng một cách hợp lý hơn các phương pháp kiểm định khác nhau.
– Và cải thiện độ tin cậy của toàn hệ thống.

Phạm Công Tồn dịch từ Introduction to Risk Based Inspection của Hendrix Group – Material & Corrrosion Engineers.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s